Hoài tưởng 懷想 • Nhớ mong
(Trích: Chinh phụ ngâm khúc 征婦吟曲)
Nguyên văn chữ Hán:
Hoài tưởng
Lao dữ nhàn thùy dữ ngôn
Quân tại thiên nhai, thiếp ỷ môn
Ỷ môn cố thiếp kim sinh phận
125. Thiên nhai khởi quân bình sinh hồn
Tự tín tương tùy ngư thủy bạn
Na kham tương cách thủy vân thôn
Thiếp thân bất tưởng vi chinh phụ
Quân thân khởi học vi vương tôn
130. Hà sự giang Nam dữ giang Bắc
Linh nhân sầu hiểu cánh sầu hôn
Nhất cá thị phong lưu thiếu niên khách
Nhất cá thị thâm khuê thiếu niên hôn
Khả kham lưỡng niên thiếu
135. Thiên lý các hàn huyên
Ức tích dữ quân tương biệt thời
Liễu điều do vị chuyển hoàng ly
Vấn quân hà nhật quy
Quân ước đỗ quyên đề
140. Đỗ quyên dĩ trục hoàng ly lão
Thanh Liễu lâu tiền ngữ ý nhi
Ức tích dữ quân tương biệt trung
Tuyết mai do vị thức Đông phong
Vấn quân hà nhật quy
145. Quân chỉ đào hoa hồng
Đào hoa dĩ bạn Đông phong khứ
Lão mai giang thượng hựu phù dung
Dữ ngã ước hà sở
Nãi ước Lũng Tây sầm
150. Nhật trung hề bất lai
Trụy diệp đâu ngã trâm
Trữ lập không thế khấp
Hoang thôn huyên ngọ cầm
Dữ ngã ước hà sở
155. Nãi ước Hán Dương kiều
Nhật vãn hề bất lai
Cốc phong xuy ngã bào
Trữ lập không thế khấp
Hàn giang khởi mộ trào
160. Tích niên ký tín khuyến quân hồi
Kim niên ký tín khuyến quân lai
Tín lai nhân vị lai
Dương hoa linh lạc ủy thương đài
Thương đài thương đài hựu thương đài
165. Nhất bộ nhàn đình bách cảm thôi
Tích niên hồi thư đính thiếp kỳ
Kim niên hồi thư đính thiếp quy
Thư quy nhân vị quy
Sa song tịch mịch chuyển tà huy
170. Tà huy tà huy hựu tà huy
Thập ước giai kỳ cửu độ vi
Giới thiệu tác giả Đặng Trần Côn
Đặng Trần Côn là một danh sĩ sống vào khoảng thế kỉ XVIII, trong thời kì xã hội phong kiến Việt Nam có nhiều biến động và chiến tranh liên miên. Quê quán của ông được cho là ở làng Nhân Mục, huyện Thanh Trì, nay thuộc khu vực Hà Nội.
Đặng Trần Côn nổi tiếng với tác phẩm Chinh phụ ngâm, một kiệt tác của văn học trung đại Việt Nam. Tác phẩm được sáng tác bằng chữ Hán theo thể trường đoản cú, thể hiện tiếng lòng của người vợ có chồng ra trận, qua đó bộc lộ nỗi cô đơn, nhớ thương, khát vọng đoàn tụ và niềm khao khát cuộc sống hạnh phúc của con người trong thời chiến.
Giới thiệu tác phẩm Chinh phụ ngâm
Chinh phụ ngâm có tên đầy đủ là Chinh phụ ngâm khúc (征婦吟曲), do Đặng Trần Côn sáng tác bằng chữ Hán. Tác phẩm sau đó được dịch sang chữ Nôm, trong đó bản dịch thường được biết đến rộng rãi gắn với tên tuổi Đoàn Thị Điểm.
Tác phẩm gồm những lời than của người chinh phụ khi người chồng phải lên đường chinh chiến. Từ lúc tiễn chồng ra đi cho đến những tháng ngày dài đằng đẵng chờ đợi, người phụ nữ luôn sống trong nỗi nhớ thương, cô đơn và lo lắng. Không gian gia đình vốn ấm áp trở nên vắng lặng, thời gian chờ đợi dường như kéo dài vô tận.
Chinh phụ ngâm không chỉ thể hiện nỗi lòng của một người phụ nữ có chồng đi chinh chiến mà còn mang giá trị nhân đạo sâu sắc. Tác phẩm cất lên tiếng nói cảm thương đối với số phận con người, đặc biệt là người phụ nữ trong xã hội phong kiến, đồng thời thể hiện khát vọng về tình yêu, hạnh phúc lứa đôi và một cuộc sống bình yên.
Về nghệ thuật, tác phẩm nổi bật ở khả năng miêu tả tâm trạng tinh tế, sử dụng hình ảnh thiên nhiên để diễn tả cảm xúc con người, kết hợp giữa cảnh vật và nội tâm. Những hình ảnh như cành liễu, hoa đào, chim đỗ quyên, ánh tà huy, rêu xanh... đều góp phần làm nổi bật nỗi nhớ và sự chờ đợi của người chinh phụ.
Đoạn trích “Hoài tưởng”
“Hoài tưởng” là đoạn thơ tập trung thể hiện nỗi nhớ thương và mong ngóng của người chinh phụ đối với người chồng đang ở nơi xa. Nhan đề “Hoài tưởng” có nghĩa là nhớ lại, hồi tưởng, qua đó gợi mở dòng hồi ức của người vợ về những kỉ niệm và lời hẹn ước với chồng.
Trong đoạn trích, người chinh phụ nhớ lại những ngày tháng còn được ở bên người chồng, nhớ những lời hẹn ước trước lúc chia xa. Những lời hẹn gặp lần lượt trở thành những lần chờ đợi vô vọng: mùa hoa này qua đi, mùa hoa khác lại đến nhưng người đi vẫn chưa trở về. Thiên nhiên thay đổi theo thời gian càng làm nổi bật sự dài dằng dặc của nỗi chờ mong.
Đặc biệt, các hình ảnh “Dương hoa”, “thương đài”, “tà huy” cùng những câu thơ lặp lại tạo nên âm hưởng buồn thương, day dứt. Câu thơ cuối “Thập ước giai kỳ cửu độ vi” thể hiện rõ tâm trạng đau đớn của người chinh phụ: mười lần hẹn ngày đoàn tụ thì có đến chín lần lỡ hẹn.
Qua đoạn trích, Đặng Trần Côn đã khắc họa sâu sắc tâm trạng nhớ thương, cô đơn, mong ngóng và thất vọng của người phụ nữ có chồng đi chinh chiến. Đằng sau nỗi nhớ ấy là khát vọng rất đời thường và chính đáng về một mái ấm gia đình, về ngày vợ chồng được đoàn tụ.
Đoạn thơ đồng thời cho thấy vẻ đẹp của nghệ thuật tả cảnh ngụ tình, sử dụng hình ảnh thiên nhiên, thời gian, không gian và những điệp từ, điệp cấu trúc để diễn tả những cung bậc tinh tế của tâm trạng. Đây cũng là một trong những giá trị nổi bật làm nên sức sống lâu bền của Chinh phụ ngâm trong văn học Việt Nam.
Soạn bài: Mẫu Đơn.
Nhận xét
Đăng nhận xét